Chủ đề

Nỗi niềm an cư

(Bạn đọc) - Đối với văn hóa của người Á Đông, từ cổ chí kim, nhà ở là tài sản quan trọng, vừa thể hiện những giá trị vật chất, vừa chứa đựng những giá trị tinh thần. Khi an cư, cố định, yên tâm về chỗ ở con người mới có thể vững tin để phát triển sự nghiệp. Tuy vậy hiện nay, tại các đô thị, thành phố lớn, vấn đề nhà ở đang khiến cho nhiều người, nhiều hộ gia đình phải đau đầu, chật vật.

Bất hợp lý giữa cung và cầu

Tốc độ đô thị hóa quá nhanh, sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, các tỉnh đang khiến cho dân cư cũng phân bố không hợp lí theo nó. Các đô thị lớn như Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đang chứng kiến sự tăng dân số chóng mặt, đến từ dòng người nhập cư thuộc các tỉnh lân cận và các vùng miền trên cả nước. Đó là những người lao động phổ thông hay lao động có tay nghề, là học sinh sinh viên của các trường nghề, đại học, cao đẳng hàng năm ồ ạt đến các thành phố để làm việc, học tập và phần lớn họ sẽ ở lại do sức hút, sự đáp ứng được nhiều yếu tố như cơ hội việc làm, các dịch vụ phát triển khác.

Đất đai không sinh sôi mà con người ngày càng tăng lên, từ sức ép dân cư đó đang khiến cho nhu cầu nhà ở của các thành phố lớn gần như không có dấu hiệu dừng lại. Tính đến đầu năm 2017, TP HCM có 58.000 và Hà Nội có 42.000 hộ gia đình mới được hình thành. Nếu tính cả 2 đô thị lớn nhất Việt Nam, số lượng gia đình mới tạo lập mỗi năm vào khoảng 100.000 hộ. Hầu hết các gia đình này có nhu cầu ra riêng để ổn định cuộc sống. Theo dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), sự hình thành trào lưu sống độc thân ở các thành phố lớn của Việt Nam đang có chiều hướng gia tăng mạnh mẽ kể từ năm 1989 đến nay. Năm 2014 tỷ lệ này đã vượt ngưỡng 9% và dự kiến năm 2019 có thể vọt lên 10,1%. Sự phát triển mạnh mẽ của nhóm cư dân thành thị sống độc thân tại Việt Nam cũng làm phát sinh mạnh mẽ nhu cầu nhà ở.

Nhu cầu nhà ở phân khúc giá rẻ, dành cho người có thu nhập thấp và trung bình vẫn đang ngày một tăng lên

Nhu cầu nhà ở phân khúc giá rẻ, dành cho người có thu nhập thấp và trung bình vẫn đang ngày một tăng lên

Theo Ngân hàng Thế giới, hơn 40% hộ gia đình tại Việt Nam có thu nhập dưới 10 triệu đồng/tháng và với mức thu nhập này, họ không đủ khả năng để mua nhà ở phân khúc cao, cận cao cấp và cao cấp. Người dân chỉ có thể tích lũy ở mức 30-40% tổng thu nhập của mình để dành cho việc mua nhà. Chính vì vậy, nhà giá rẻ, nhà cho người thu nhập thấp, nhà ở xã hội luôn là phân khúc được quan tâm. Nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp, nhà ở xã hội ở các đô thị dự báo tới năm 2020 là 1 triệu căn, trong khi hiện tại mới chỉ đáp ứng hơn 10.000 căn/năm. Ở các khu công nghiệp, hiện mới có 20% người lao động có nơi ở ổn định.

Nguồn cung phân khúc nhà ở cao cấp cao gấp ba lần so với cầu, trong khi phân khúc nhà giá rẻ thì ngược lại, mới chỉ đáp ứng khoảng 25% nhu cầu. Trong giai đoạn 2015 – 2017, những căn hộ có giá vừa túi tiền trên dưới một tỷ đồng hoặc nhà ở xã hội chỉ chiếm khoảng 20% tổng nguồn cung và không thu hút được nhiều doanh nghiệp xây dựng quan tâm phát triển. Thế nên, thời gian qua, có ít doanh nghiệp mặn mà đầu tư vào phân khúc này. Bởi thực tế, nhà giá rẻ chưa chắc đã dễ bán. Bởi lẽ do thiếu công cụ hỗ trợ tín dụng, do hạ tầng kết nối không đầy đủ. Nhìn vào những con số trên có thể thấy, sự lệch pha cung cầu rất lớn đang diễn ra trên thị trường.

Người mua nhà và doanh nghiệp mong chờ chính sách hợp lí

Mặc dù niềm mong mỏi được sở hữu nhà ở của nhiều người dân đang rất bức thiết, tuy nhiên mới đây vào trung tuần tháng 9, Bộ Tài chính lại có đề xuất bỏ quy định “chuyển quyền sử dụng đất không chịu VAT” sang mức thuế suất thông thường 10%.

Như vậy, khi sang tên sổ đỏ theo diện mua bán, người dân sẽ phải chịu thêm 10% VAT. Nếu được áp dụng, nó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến thị trường bất động sản, đẩy giá nhà lên cao. Bởi khi áp cả VAT vào chuyển quyền sử dụng đất, mỗi giao dịch bán nhà sẽ đội thêm 10-15% chi phí. Gía nguyên vật liệu tăng, phí bảo trì nhà ở tăng, giờ đây thuế chuyển quyền sử dụng cũng tăng, cơ hội tiếp cận với nhà ở của người dân khó hơn nhiều bởi chắc chắn doanh nghiệp bất động sản cũng phải tăng giá nhà để gánh một phần thuế. Điều đó là không hợp lí khi mỗi người dân Việt Nam chỉ sở hữu diện tích nhà ở bình quân là 22,8m2/người, thấp so với mức chuẩn của thế giới là 25m2/người.

Theo dữ liệu của Numbeo.com vào năm 2017, giá nhà tại Việt Nam đang cao gấp 25 lần so với thu nhập trung bình của người dân. Bởi vậy cần phải chú trọng hơn nữa vào phân khúc nhà ở xã hội, nhà cho người thu nhập thấp. Theo dự báo năm 2017 và các năm tiếp theo, phân khúc nhà giá rẻ, nhà ở xã hội sẽ tiếp đà tăng trưởng, nhưng để duy trì ổn định, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương cần có những chính sách tháo gỡ phù hợp.

Hiện nay, cả nước chỉ mới mới hoàn thành đầu tư xây dựng 179 dự án nhà ở xã hội tại khu vực đô thị và khu công nghiệp, tương đương hơn 71 nghìn căn hộ, so với chỉ tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia mới đạt 28%. Trong đó, Hà Nội có 36 dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành với hơn 1,3 triệu m2 sàn. Hiện thành phố đã bố trí, giải quyết chỗ ở cho gần 12 nghìn hộ, riêng năm 2016, giải quyết chỗ ở cho 1.600 hộ và hơn 45 nghìn chỗ cho công nhân. Theo kế hoạch giai đoạn 2017-2020, Hà Nội cần thêm khoảng 3,5 triệu m2 sàn xây dựng nhà ở xã hội. Tương tự, tại TP Hồ Chí Minh, các dự án bình dân và nhà ở xã hội gần như không khởi công mới, chủ yếu vẫn từ các dự án đã được triển khai trong giai đoạn trước, nhất là rất thiếu nguồn cung nhà thương mại cho thuê giá rẻ hoặc thuê mua.

Về phía các doanh nghiệp, nhiều vướng mắc cũ vẫn chưa được giải quyết, khiến độ “mặn mà” trong phát triển nhà ở xã hội giảm sút. Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Nhà và Đô thị (HUD) cho biết, thực tiễn triển khai các dự án nhà ở xã hội thời gian qua còn một số vấn đề bất cập. Cụ thể, về việc quy hoạch và bố trí quỹ đất triển khai các dự án nhà ở xã hội, theo quy định hiện hành, các dự án phát triển đô thị phải dành 20% tổng diện tích đất ở để bố trí nhà ở xã hội. Tuy nhiên, đối với các dự án đã triển khai trước đây không bố trí quỹ đất hoặc quỹ đất 20% đã được địa phương đầu tư xây dựng cho các mục đích khác, dẫn đến quỹ đất sạch để triển khai xây dựng nhà ở xã hội ngày càng hạn hẹp, nhất là tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Đồng thời, gói hỗ trợ 30 nghìn tỷ đồng đã chính thức dừng triển khai, trong khi chưa có sự chuyển tiếp sang vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội mặc dù đã có chủ trương, khiến doanh nghiệp lúng túng.

Bên cạnh đó, việc quy định chặt chẽ lợi nhuận không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư dự án, vô hình chung đã không khuyến khích, tạo động lực để các chủ đầu tư áp dụng khoa học công nghệ và giải pháp tiết kiệm trong xây dựng để giảm giá thành. Ngoài ra, chi phí đền bù giải phóng mặt bằng, đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật chưa có quy định cụ thể. Các chi phí này có thể được nhà nước hỗ trợ, một phần hoặc không hỗ trợ tùy dự án, từng địa phương dẫn đến, giá bán nhà ở xã hội phải gánh thêm. Do vậy, cần có sự thống nhất trong các tiêu chí và cách thức phân bổ các chi phí này để bảo đảm minh bạch và công bằng.

Cả người dân có nhu cầu đang rất mong muốn sở hữu nhà, doanh nghiệp kinh doanh bất động sản cũng mong muốn bán được thật nhiều căn hộ. Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân mà cả hai bên đang không “đến được với nhau”. Cần phải có thêm những gói hỗ trợ tương tự như gói 30.000 tỷ năm 2013 và cắt giảm những thủ tục nhiêu khê, một số điều khoản rườm rà về chứng minh tài chính cho người mua nhà. Hơn nữa, đối với doanh nghiệp, một khi đã thương phải thương cho trót, muốn khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc nhà ở thu nhập thấp, giá rẻ, nhà ở xã hội, cũng phải điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp, hỗ trợ kịp thời vốn để đầu tư kết nối hạ tầng đồng bộ bởi nhiều doanh nghiệp không thể kham nổi quá nhiều hạng mục. Có làm được như vậy mới tránh tình trạng có sản phẩm, có nhu cầu nhưng không mua được, không bán được do tấm ngăn chính sách quá to và dày.

CTV Quảng An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@tolam.org
Thích và chia sẻ bài này trên: