Chủ đề

Bộ, ngành đồng ý tăng thuế môi trường – Vậy ý kiến của 90 triệu dân đang ở đâu?

(Kinh tế) - Bộ Tài chính đưa ra đưa ra lý do là tăng thuế bảo vệ môi trường nhằm khuyến khích nhân dân sử dụng năng lượng, tài nguyên tiết kiệm, hiệu quả. Để khẳng định việc tăng giá xăng dầu đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp. Nhưng trong 60 ý kiến khảo sát đó, Bộ Tài chính đã “quên mất” điều quan trọng là ý kiến của nhân dân ở đâu?

Bộ Tài chính mới đây đã có văn bản báo cáo, giải trình về ý kiến tham gia của các Bộ, ngành, địa phương và tổ chức, cá nhân về dự án Nghị quyết về biểu thuế bảo vệ môi trường (BVMT). Để hạn chế tối đa việc sử dụng sản phẩm từ nhiên liệu hóa thạch, gây ô nhiễm môi trường và nguồn tài nguyên, Bộ Tài chính đề nghị giữ như dự thảo Nghị quyết.

Thuế môi trường là điều cần thiết, nhưng sử dụng nguồn thuế đó vào mục đích gì thì cần phải công khai minh bạch

Trong Nghị quyết và báo cáo cụ thể, Bộ Tài chính đề nghị thuế bảo vệ môi trường đối với xăng tăng từ 3.000 đồng/lít lên mức trần 4.000 đồng/lít; Dầu mazut, dầu nhờn tăng từ 900 đồng/lít lên mức trần 2.000 đồng/lít; Mỡ nhờn tăng từ 900 đồng/kg lên mức trần 2.000 đồng/kg; dầu bay giữ ở mức trần như hiện hành là 3.000 đồng/lít và 2.000 đồng/lít đối với dầu hỏa.

Phương án điều chỉnh mức thuế BVMT sẽ dự kiến có hiệu lực vào ngày 1/7/2018. Việc điều chỉnh mức thuế BVMT cũng sẽ tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tháng 7/2018 (so với tháng 6/2018) là khoảng 0,27 – 0,29% và chỉ số CPI bình quân năm 2018 là khoảng 0,01 – 0,15%.

Để khẳng định việc tăng thuế BVMT đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp và đồng tình, Bộ Tài chính đã thông báo nhận được 60 ý kiến tham gia, trong đó có 14 ý kiến của Bộ, Ngành; 42 ý kiến của địa phương và các ý kiến của hiệp hội, doanh nghiệp.

Trong đó, Bộ Tài chính đưa ra Dự thảo Nghị quyết tăng thuế BVMT và tiến hành xin ý kiến tham gia của các Bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp… Được đăng trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính, để lấy ý kiến cá nhân, tổ chức theo đúng nội dung Công văn số 2028/BTC-CST ngày 13/02/2018 của Bộ Tài chính quy định.

Bộ Tài chính cho biết, có 40/60 ý kiến trên đều bày tỏ sự nhất chí và cần thiết đối với nội dung của dự thảo Nghị quyết. Các ý kiến còn lại chủ yếu là đóng góp, bổ xung chứ không hề bày tỏ việc phản đối mức thuế BVMT mà Bộ đưa ra.

Nhưng chỉ với 60 ý kiến để đưa ra một quyết định áp dụng cho cả nước, thì liệu rằng điều đó có phải là đã đủ? Nhất là khi chịu ảnh hưởng trực tiếp là hơn 90 triệu người dân, đó là các đối tượng nộp thuế chứ không phải là Bộ, ngành hay địa phương.

Để mua được một lít xăng dầu hiện nay, thì người dân phải chịu tới 7 loại thuế và phí. Có thể kể đến như: Thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường, chi phí định mức, lợi nhuận định mức và chi quỹ bình ổn.

Giả sử, xăng E5 RON 92-II ngày hôm nay 4/4/2018 có giá là 18,340 đồng/lít. Thì thuế nhập khẩu áp trên lít xăng đó là 1.300 đồng, thuế BVMT là 3.000 đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt khoảng 1.400 đồng, thuế giá trị gia tăng 1.800 đồng, chi phí định mức là 1.050 đồng, lợi nhuận định mức là 300 đồng, quỹ bình ổn giá 300 đồng… Thì tổng phí mà người dân đã phải chịu cho mỗi lít xăng là 9.150 đồng/ lít, riêng phí và thuế chiếm gần 50% giá trị một lít xăng dầu.

Nếu việc tăng thuế BVMT được áp dụng lên mức kịch trần là 4.000 đồng/lít xăng, thì đồng nghĩa với việc nhà nước sẽ thu về thêm hơn 15.700 tỷ đồng. Nếu con số này cộng với tổng tiền thuế BVMT của năm 2017 gần đây nhất là 44.825 tỷ đồng, thì tổng mức thu của năm nay sẽ đạt trên hơn 60.000 tỷ đồng.

Với khoản thu nhân sách lớn như thế, thì vấn đề chính sẽ xoay quanh cái tên gọi là Thuế BVMT đó là: Nhà nước sẽ dùng số tiền này để chi vào các hoạt động bảo vệ môi trường như thế nào?

Từ năm 2012 đến năm 2017, thuế BVMT đã liên tục tăng qua các năm, tổng tiền thu được từ thuế BVMT năm 2017 gấp 4 lần năm 2012 (11.160 tỷ đồng). Nhưng chất lượng môi trường của nước ta từ đó đến nay thì sao?

Tổng thu thuế môi trường của Việt Nam từ năm 2012 đến năm 2017

Hiệu quả trong những chiến dịch bảo vệ môi trường của nước ta, qua những năm đó cũng không hề có kết quả khả quan hơn. Tình trạng ô nhiễm môi trường ngày càng một trở nên trầm trọng hơn, tỉ lệ người dân bị các bệnh do môi trường sống cũng ngày một tăng cao.

Nếu xét về nguồn chi ngân sách cho việc bảo vệ môi trường thì giữa tổng thu và tổng chi, đã cho thấy có sự chênh lệch rất lớn. Năm 2015, tổng thu thuế BVMT của Việt Nam là 27,020 tỷ đồng, nhưng tổng chi cho bảo vệ môi trường thì chỉ đạt 11.400 tỷ đồng (tức là chưa chi một nửa).

Vậy số tiền đó được thu thì chuyển đi đâu và làm mục đích gì? Đã có rất nhiều ý kiến chuyên gia nhận định, việc tăng thuế và phí hiện nay, trong đó có thuế BVMT là biện pháp mà Chính phủ dùng để giảm gánh nặng nợ công và thâm hụt ngân sách.

Việc tăng thuế để bù đắp vào việc thâm hụt ngân sách nhà nước, là điều mà nhiều quốc gia đang làm. Nhưng việc tăng thuế lĩnh vực nào, mặt hàng gì thì là điều mà cần phải nghiên cứu với tình hình thực tiễn. Không thể “đùng một cái” mà Nhà nước ra quyết định tăng thuế giá trị gia tăng (VAT), từ 10 lên 12%.

Cũng không thể để khoản thu từ thuế môi trường “bù đắp” cho các khoản chi ngân sách khác. Điều này hoàn toàn đi ngược với quan điểm của Thủ tướng chính phủ – Nguyễn Xuân Phúc, trong Hội nghị trực tuyến toàn quốc về môi trường, diễn ra vào hồi tháng 8/2017. Thủ tướng nói: “Không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế”

Mặt khác, xăng dầu là một mặt hàng quan trọng, có yếu tố quyết định đến việc chi phối toàn diện mọi lĩnh vực, đời sống của nhân dân và hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Xăng dầu luôn là nhóm hàng tiêu dùng ổn định, lượng tiêu thụ chỉ có tăng không có giảm. Và dù giá cả xăng dầu có biến động, thì lượng tiêu thụ cũng không hề thay đổi.

Vì thế mà xăng dầu trở thành “cán cân” đem lại sự hài hòa trong mọi lĩnh vực, đời sống của nhân dân và hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Nếu giá xăng dầu tăng, sẽ đồng nghĩa với việc mọi sản phẩm tiêu dùng đều phải chịu sự biến động về giá. Mức sống của người dân cũng sẽ phải thay đổi nếu giá xăng dầu tăng lên.

Một vấn đề quan trọng nữa, đó là khi xăng RON 92 chính thức bị khai tử ngày 1/1/2018, thay vào đó là xăng E5 sử dụng nhiên liệu sinh học được thay thế và bán song song với xăng RON 95. Nếu đã là xăng sinh học thì tại sao vẫn phải chịu chung mức thuế BVMT, giống như các loại xăng khác?

Hiện nay, tất cả các loại xăng đều chung mức thuế bảo vệ môi trường đối với loại xăng chung là 3.000 đồng/lít, sắp tới là 4.000 đồng/lít. Điều này hoàn toàn đi ngược với quy định tại khoản 1, điều 2, Nghị quyết 67/2011/NĐ-PC có quy định về đối tượng chịu thuế: “Đối với xăng dầu tại khoản 1, điều 3, Luật Bảo vệ môi trường là các loại xăng, dầu, mỡ nhờn gốc hóa thạch. Đối với nhiên liệu hỗn hợp chứa nhiên liệu sinh học… thì chỉ tính thu thuế Bảo vệ môi trường đối với phần xăn, dầu, mỡ nhờn gốc hóa thạch”.

Đó chính là mâu thuẫn về mức thuế BVMT của xăng sinh học E5 với xăng khác và cũng hoàn toàn đi ngược với một số nước trên thế giới. Hiện nay, để khuyến khích sử dụng xăng sinh học, Canada đã chỉ thu thuế bảo vệ môi trường đối với xăng pha chỉ.

Điều chỉnh việc tăng giá xăng dầu sẽ tạo nên một cuộc “biến đổi giá hàng loạt” của các mặt hàng tiêu dùng khác

Điều chỉnh việc tăng giá xăng dầu sẽ tạo nên một cuộc “biến đổi giá hàng loạt” của các mặt hàng tiêu dùng khác

Suy cho cùng, thì việc tạo ra một “cuộc chơi” thiếu sự công khai, minh bạch, để 60 cơ quan, ban ngành, đia phương mà đại diện cho hơn 90 triệu dân. Để tự ý tăng thuế BVMT lên cao là việc mà Bộ Tài chính đã “vô hình chung” đánh mất quyền dân chủ trực tiếp của công dân được quy định trong Hiến pháp – 2013.

Thiếu sự minh bạch trong quản lý nguồn ngân sách nhà nước, trong việc thu thuế bảo vệ môi trường và chi cho việc bảo vệ môi trường. Đã tạo nên những sự nghi ngờ trong nhân dân, làm mất đi niềm tin và vai trò của nhân dân trong hoạt động quản lý bộ máy nhà nước.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên: